Organisaties en de maatschappij in bedrijfseconomie
In bedrijfseconomie speelt de plek van organisaties in de maatschappij een grote rol, vooral als je je voorbereidt op je HAVO-examen. Organisaties zijn overal om ons heen en ze voorzien in allerlei behoeften, maar ze hebben ook uitdagingen door veranderingen in de samenleving. We duiken erin met concrete voorbeelden, zodat je het goed kunt onthouden voor je toetsvragen. Laten we beginnen bij hoe je de grootte van een organisatie meet.
Absolute en relatieve omvang van een organisatie
De grootte van een organisatie kun je op twee manieren bekijken: absoluut of relatief. De absolute omvang gaat om de pure cijfers die een bedrijf draait, zonder vergelijking met anderen. Neem nou een bedrijf dat in een jaar 1.000 stuks van een product verkoopt en daar €50.000 mee verdient. De afzet is dan die 1.000 verkochte eenheden, en de omzet is die €50.000 aan totale inkomsten uit verkopen. Simpelweg de harde getallen.
Maar relatieve omvang kijkt naar hoe groot het bedrijf is vergeleken met concurrenten in de markt. Stel dat de hele markt 100.000 producten verkocht voor in totaal €4.000.000. Dan bereken je het afzetaandeel door 1.000 te delen door 100.000 en dat maal 100 procent, wat 1 procent oplevert. Het omzetaandeel is €50.000 gedeeld door €4.000.000 maal 100 procent, dus 1,25 procent. Waarom is dat omzetaandeel hoger? Omdat jouw producten gemiddeld duurder waren: €50 per stuk tegen €40 in de markt. Zo zie je meteen of een bedrijf sterker of zwakker presteert dan de rest.
Het doel van een organisatie
Elke organisatie heeft een doel, en dat bepaalt grotendeels of het om een commerciële organisatie gaat of een niet-commerciële. Commerciële organisaties jagen op winst, zoals een eenmanszaak, maatschap, BV of NV. Ze willen meer verdienen dan ze uitgeven, zodat eigenaren of aandeelhouders profiteren.
Niet-commerciële organisaties streven niet naar winst, maar naar iets anders. Een vereniging dient vaak haar leden, bijvoorbeeld door sportfaciliteiten aan te bieden of een koor te organiseren, zodat iedereen samen kan genieten. Een stichting heeft meestal een ideëel doel zonder leden, zoals het inzamelen van geld voor goede doelen of het beschermen van dieren. Zelfs een BV of NV kan niet-commercieel zijn als het winstvoordeel helemaal terugvloeit in het doel, zoals bij sommige zorginstellingen.
Maatschappelijke behoeften die organisaties vervullen
Organisaties bestaan niet voor niets; ze moeten een nut hebben voor de samenleving, anders overleven ze niet. Ze voorzien in essentiële maatschappelijke behoeften. Allereerst leveren ze goederen en diensten waar mensen en bedrijven niet zonder kunnen, zoals brood van de bakker of修电脑 van een elektronicawinkel. Daarnaast creëren ze werkgelegenheid, zodat mensen een salaris verdienen en hun rekeningen kunnen betalen.
Organisaties dragen ook bij aan innovatie, door producten, diensten of processen te verbeteren of te vernieuwen. Denk aan een smartphone die slimmer wordt of een fabriek die efficiënter produceert, dat voldoet aan de wens voor betere spullen. Tot slot betalen ze belastingen over lonen en winsten, wat de overheid gebruikt voor publieke zaken zoals scholen, ziekenhuizen, wegen en openbaar vervoer. Zonder die inkomsten zou de maatschappij niet draaien.
Kansen en bedreigingen uit de maatschappij
Maatschappelijke trends brengen zowel kansen als bedreigingen voor organisaties. Neem het toenemende bewustzijn rond klimaatverandering: consumenten eisen duurzamere producten. Voor een autobedrijf dat alleen benzineauto's verkoopt, is dat een bedreiging, want steeds minder mensen willen een vervuilende diesel. Maar als je omschakelt naar elektrische auto's, wordt het juist een kans om marktaandeel te winnen.
Sommige bedrijven spelen slim in op die trend door zichzelf groener voor te stellen dan ze zijn, dat heet greenwashing. Ze adverteren met 'eco-vriendelijk' terwijl hun productie nog steeds veel uitstoot veroorzaakt. Dat kan op korte termijn klanten lokken, maar op lange termijn schaadt het hun reputatie als de waarheid uitkomt.
De maatschappelijke rol van de accountant
Organisaties hebben een rol in de maatschappij, maar de accountant ook. Belanghebbenden zoals klanten, leveranciers, banken of de overheid willen betrouwbare cijfers om te zien hoe gezond een organisatie is. Een accountant helpt daarbij door de financiële informatie te samenstellen, beoordelen en controleren.
Bij een samenstellingsopdracht verzamelt en verwerkt de accountant alle gegevens tot een overzicht, zoals een jaarrekening. Bij een beoordelingsopdracht doet hij dat plus extra checks om te zien of het voldoet aan normen. De zwaarste taak is de controleverklaring, waarbij de accountant officieel verklaart of de cijfers over resultaat en vermogen kloppen met de realiteit, of ze betrouwbaar, aanvaardbaar, rechtmatig en volledig zijn.
Een goedkeurende controleverklaring van een onafhankelijke externe accountant geeft iedereen vertrouwen. Het voorkomt dat organisaties hun situatie mooier voorstellen dan het is, en helpt de maatschappij om slimme keuzes te maken, zoals investeren of samenwerken. Zo draagt de accountant bij aan een eerlijke economie. Oefen deze begrippen met sommen over aandelen en opdrachten over accountantsrollen, dan zit het voor je examen snorrecht!